Nghiên cứu mới nhất về hố va chạm Chicxulub đã làm sáng tỏ bí ẩn kéo dài hàng thập kỷ: Kẻ xóa sổ loài khủng long cách đây 66 triệu năm không phải là một sao chổi thông thường, mà là một tiểu hành tinh thuộc nhóm cực hiếm.
Khám phá này không chỉ xác định chính xác "danh tính" của thiên thạch mà còn làm thay đổi hoàn toàn cách giới khoa học lý giải về nguyên nhân thực sự gây ra thảm họa diệt vong tàn khốc nhất lịch sử Trái đất.
Mẩu thiên thạch Murchison có thành phần tương đồng với tiểu hành tinh đã đâm xuống Trái đất 66 triệu năm trước - Ảnh: James St. John
Trong nhiều năm qua, giới khoa học đã không ngừng tranh luận về nguồn gốc của thiên thạch tạo nên hố va chạm khổng lồ Chicxulub ở bán đảo Yucatán (Mexico). Một số nhà thiên văn học từng đưa ra giả thuyết rằng "thủ phạm" là một sao chổi bay đến từ vành đai Kuiper ở rìa Hệ Mặt trời.
Tuy nhiên, nghiên cứu mới nhất do Tiến sĩ Philippe Claeys (Đại học British Columbia, Canada) và các cộng sự thực hiện đã cung cấp bằng chứng đanh thép, khẳng định thiên thể này thực chất là một tiểu hành tinh cực kỳ hiếm gặp.
Để đi đến kết luận này, nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân tích dấu vết kim loại còn sót lại trong ranh giới trầm tích giữa kỷ Phấn trắng (Cretaceous) và kỷ Paleogen – lớp đất đá được hình thành ngay sau vụ va chạm kinh hoàng. Đây là lớp trầm tích nổi tiếng chứa hàm lượng iridi và nhiều kim loại hiếm cao bất thường, bằng chứng đầu tiên tố cáo sự can thiệp của một thiên thể ngoài Trái đất.
Đặc điểm quan trọng nhất của tiểu hành tinh phân nhóm CO là chúng chứa rất ít các nguyên tố dễ bay hơi như carbon, kẽm, nước và đặc biệt là nghèo lưu huỳnh. Phát hiện này đã trực tiếp thách thức các mô hình khí hậu truyền thống.
Trước đây, nhiều giả thuyết cho rằng chính lượng lưu huỳnh khổng lồ từ thiên thạch bốc hơi đã tạo nên lớp màn sol khí che phủ toàn bộ bầu khí quyển, ngăn chặn ánh sáng Mặt trời trong nhiều năm và khiến hệ sinh thái toàn cầu sụp đổ.
Tuy nhiên, vì thiên thạch CO rất nghèo lưu huỳnh, giả thuyết trên buộc phải điều chỉnh. Các nhà nghiên cứu kết luận: Chính lượng bụi đá và vật chất khổng lồ bị hất tung từ lớp vỏ Trái đất tại điểm va chạm (chứa nhiều đá thạch cao giàu lưu huỳnh) mới là tác nhân chủ yếu che khuất Mặt trời, gây ra chuỗi mùa đông hạt nhân làm biến đổi khí hậu đột ngột.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí danh tiếng Science Advances không chỉ giải mã thành công một trong những bí ẩn lớn nhất về vụ đại tuyệt chủng cuối kỷ Phấn trắng, mà còn cho thấy sự sống của loài khủng long đã bị tước đoạt bởi một "vị khách" cực kỳ hiếm hoi và dị biệt của Hệ Mặt trời.
Nguồn: Tạp chí Science Advances / Báo Tuổi Trẻ / 2026
Khám phá này không chỉ xác định chính xác "danh tính" của thiên thạch mà còn làm thay đổi hoàn toàn cách giới khoa học lý giải về nguyên nhân thực sự gây ra thảm họa diệt vong tàn khốc nhất lịch sử Trái đất.
Mẩu thiên thạch Murchison có thành phần tương đồng với tiểu hành tinh đã đâm xuống Trái đất 66 triệu năm trước - Ảnh: James St. John
Chấm dứt cuộc tranh cãi lịch sử: Sao chổi hay Tiểu hành tinh?
Trong nhiều năm qua, giới khoa học đã không ngừng tranh luận về nguồn gốc của thiên thạch tạo nên hố va chạm khổng lồ Chicxulub ở bán đảo Yucatán (Mexico). Một số nhà thiên văn học từng đưa ra giả thuyết rằng "thủ phạm" là một sao chổi bay đến từ vành đai Kuiper ở rìa Hệ Mặt trời.
Tuy nhiên, nghiên cứu mới nhất do Tiến sĩ Philippe Claeys (Đại học British Columbia, Canada) và các cộng sự thực hiện đã cung cấp bằng chứng đanh thép, khẳng định thiên thể này thực chất là một tiểu hành tinh cực kỳ hiếm gặp.
Truy tìm "dấu vân tay" hóa học từ lớp tro bụi 66 triệu năm
Để đi đến kết luận này, nhóm nghiên cứu đã tiến hành phân tích dấu vết kim loại còn sót lại trong ranh giới trầm tích giữa kỷ Phấn trắng (Cretaceous) và kỷ Paleogen – lớp đất đá được hình thành ngay sau vụ va chạm kinh hoàng. Đây là lớp trầm tích nổi tiếng chứa hàm lượng iridi và nhiều kim loại hiếm cao bất thường, bằng chứng đầu tiên tố cáo sự can thiệp của một thiên thể ngoài Trái đất.
- Phương pháp phân tích: Các nhà khoa học tập trung giải mã 5 đồng vị bền của nguyên tố niken lưu lại trong các mẫu đất đá trên toàn cầu. Mặc dù thiên thạch khổng lồ đã bốc hơi gần như hoàn toàn ngay khi va chạm, lượng vật chất siêu nhỏ còn sót lại vẫn đủ để nhóm nghiên cứu dựng lại "dấu vân tay" hóa học của nó.
- Kết quả bất ngờ: Kẻ hủy diệt thuộc nhóm thiên thạch carbonaceous chondrite, cụ thể là phân nhóm CO (Ornans). Đây là nhóm cực hiếm, chỉ chiếm vỏn vẹn khoảng 5% tổng số thiên thạch carbon từng được con người biết đến và có thành phần hoàn toàn khác biệt so với các mẫu vật đang trưng bày trong các bảo tàng.
Kịch bản tận thế bị lật ngược: Bụi Trái đất mới là "kẻ hủy diệt"
Đặc điểm quan trọng nhất của tiểu hành tinh phân nhóm CO là chúng chứa rất ít các nguyên tố dễ bay hơi như carbon, kẽm, nước và đặc biệt là nghèo lưu huỳnh. Phát hiện này đã trực tiếp thách thức các mô hình khí hậu truyền thống.
Trước đây, nhiều giả thuyết cho rằng chính lượng lưu huỳnh khổng lồ từ thiên thạch bốc hơi đã tạo nên lớp màn sol khí che phủ toàn bộ bầu khí quyển, ngăn chặn ánh sáng Mặt trời trong nhiều năm và khiến hệ sinh thái toàn cầu sụp đổ.
Tuy nhiên, vì thiên thạch CO rất nghèo lưu huỳnh, giả thuyết trên buộc phải điều chỉnh. Các nhà nghiên cứu kết luận: Chính lượng bụi đá và vật chất khổng lồ bị hất tung từ lớp vỏ Trái đất tại điểm va chạm (chứa nhiều đá thạch cao giàu lưu huỳnh) mới là tác nhân chủ yếu che khuất Mặt trời, gây ra chuỗi mùa đông hạt nhân làm biến đổi khí hậu đột ngột.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí danh tiếng Science Advances không chỉ giải mã thành công một trong những bí ẩn lớn nhất về vụ đại tuyệt chủng cuối kỷ Phấn trắng, mà còn cho thấy sự sống của loài khủng long đã bị tước đoạt bởi một "vị khách" cực kỳ hiếm hoi và dị biệt của Hệ Mặt trời.
Nguồn: Tạp chí Science Advances / Báo Tuổi Trẻ / 2026
