Giới hải dương học toàn cầu vừa đón nhận một cú sốc lớn khi một nhóm nghiên cứu quốc tế công bố phát hiện về nghĩa địa cá voi lớn nhất, sâu nhất và cổ xưa nhất từng được biết đến dưới đáy Ấn Độ Dương.
Những hóa thạch được tìm thấy tại đây có niên đại lên tới 5,3 triệu năm. Nghiên cứu mang tính bước ngoặt này vừa được chính thức công bố trên tạp chí khoa học danh tiếng Nature, mở ra một chương mới trong việc tìm hiểu lịch sử tiến hóa và hệ sinh thái bí ẩn dưới biển sâu.
Các mảnh xương cá voi nằm la liệt dưới lớp trầm tích đáy biển vùng Diamantina - Ảnh: GLOBAL TREND, IDSSE
Nghĩa địa khổng lồ này được khám phá bởi một đội ngũ học giả đến từ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Đại học Pisa (Ý) và Viện Nghiên cứu Khí quyển và Thủy văn quốc gia New Zealand. Phương tiện đồng hành cùng họ là tàu lặn biển sâu R/V Fendouzhe, thực hiện tổng cộng 32 chuyến lặn khảo sát.
Mục tiêu thám hiểm là vùng biển Diamantina ở phía đông nam Ấn Độ Dương – một khu vực địa chất vô cùng đặc biệt được hình thành từ hàng triệu năm trước do sự đứt gãy và tách rời của lục địa Úc và Nam Cực.
Kỷ lục về độ sâu: Các địa điểm chứa xác cá voi nằm ở độ sâu cực hạn từ 4.200 đến 7.000 mét, phá vỡ kỷ lục "xác cá voi chìm" sâu nhất thế giới trước đây (chỉ khoảng 4.204 mét tại Tây Nam Đại Tây Dương).
Mật độ dày đặc: Nhóm nghiên cứu đã lập bản đồ 485 địa điểm chứa hóa thạch trải dài 1.200 km, cùng 5 xác cá voi đang trong quá trình phân hủy. Khủng khiếp hơn, họ ước tính toàn bộ khu vực này có thể đang "chôn vùi" tới hơn 10 triệu xác cá voi.
Nguyên nhân tử thần: Theo các nhà khoa học, các rãnh sâu hình chữ V tại Diamantina là nơi săn mồi lý tưởng của cá voi có mỏ. Tuy nhiên, việc lặn quá sâu khiến chúng dễ bị kiệt sức hoặc gặp chấn thương sinh lý (tương tự bệnh giảm áp ở thợ lặn). Sau khi chết, dòng hải lưu đáy biển đã cuốn và tập kết xác của chúng về chung một khu vực.
> "Chúng tôi hoàn toàn sửng sốt khi nhận ra quy mô thực sự của phát hiện này. Mọi thứ đều vượt xa những gì có thể tưởng tượng về quy mô, độ sâu lẫn niên đại." - Tác giả chính của nghiên cứu, Xiaotong Peng chia sẻ.
Không chỉ khổng lồ về mặt số lượng, nghĩa địa Diamantina còn là một kho tàng sinh học vô giá khi chứa đựng cả những loài cá voi hiện đại (như cá voi mõm khoằm Andrews) lẫn các mẫu vật đã tuyệt chủng.
Phát hiện loài mới: Nổi bật nhất là việc nhận diện một loài cá voi cổ đại hoàn toàn mới đối với khoa học. Sinh vật này được đặt tên là Pterocetus diamantinae nhằm vinh danh vùng biển nơi nó an nghỉ.
Niên đại ấn tượng: Mẫu hóa thạch cổ nhất được trục vớt là một hộp sọ có tuổi đời khoảng 5,26 triệu năm, minh chứng cho việc thảm đáy biển này đã liên tục "đón nhận" xác cá voi trong suốt hơn 50.000 thế kỷ.
Không chỉ là nơi kết thúc, đây là điểm bắt đầu của sự sống
Dù mang tên "nghĩa địa", hiện trường này lại là một hệ sinh thái rực rỡ và nhộn nhịp. Một xác cá voi khổng lồ chìm xuống (Whale fall) sẽ trở thành ốc đảo dinh dưỡng nuôi sống quần thể sinh vật biển sâu trong hàng chục năm. Nhóm nghiên cứu đã ghi nhận sự sinh sôi mãnh liệt của giun ăn xương, sao biển giòn, sứa, ốc biển và nhiều chủng vi khuẩn đặc hữu chưa từng được định danh.
Nhà hải dương học Craig Smith (Đại học Hawaii) nhận định, nghĩa địa Diamantina hoạt động như một "hành lang sự sống", giúp kết nối các mạng lưới sinh thái dưới đáy đại dương tối tăm.
Đáng chú ý, các chuyên gia tin rằng đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Dựa trên các dữ liệu hải lưu, những siêu nghĩa địa cá voi tương tự rất có thể đang ẩn mình ngoài khơi Nam Phi, bán đảo Iberia và quần đảo Crozet, chờ đợi con người khám phá.
Nguồn: Tạp chí Nature / Hãng tin AFP / 2026
Những hóa thạch được tìm thấy tại đây có niên đại lên tới 5,3 triệu năm. Nghiên cứu mang tính bước ngoặt này vừa được chính thức công bố trên tạp chí khoa học danh tiếng Nature, mở ra một chương mới trong việc tìm hiểu lịch sử tiến hóa và hệ sinh thái bí ẩn dưới biển sâu.
Các mảnh xương cá voi nằm la liệt dưới lớp trầm tích đáy biển vùng Diamantina - Ảnh: GLOBAL TREND, IDSSE
Quy mô ngoài sức tưởng tượng tại vùng đứt gãy lịch sử
Nghĩa địa khổng lồ này được khám phá bởi một đội ngũ học giả đến từ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Đại học Pisa (Ý) và Viện Nghiên cứu Khí quyển và Thủy văn quốc gia New Zealand. Phương tiện đồng hành cùng họ là tàu lặn biển sâu R/V Fendouzhe, thực hiện tổng cộng 32 chuyến lặn khảo sát.
Mục tiêu thám hiểm là vùng biển Diamantina ở phía đông nam Ấn Độ Dương – một khu vực địa chất vô cùng đặc biệt được hình thành từ hàng triệu năm trước do sự đứt gãy và tách rời của lục địa Úc và Nam Cực.
Kỷ lục về độ sâu: Các địa điểm chứa xác cá voi nằm ở độ sâu cực hạn từ 4.200 đến 7.000 mét, phá vỡ kỷ lục "xác cá voi chìm" sâu nhất thế giới trước đây (chỉ khoảng 4.204 mét tại Tây Nam Đại Tây Dương).
Mật độ dày đặc: Nhóm nghiên cứu đã lập bản đồ 485 địa điểm chứa hóa thạch trải dài 1.200 km, cùng 5 xác cá voi đang trong quá trình phân hủy. Khủng khiếp hơn, họ ước tính toàn bộ khu vực này có thể đang "chôn vùi" tới hơn 10 triệu xác cá voi.
Nguyên nhân tử thần: Theo các nhà khoa học, các rãnh sâu hình chữ V tại Diamantina là nơi săn mồi lý tưởng của cá voi có mỏ. Tuy nhiên, việc lặn quá sâu khiến chúng dễ bị kiệt sức hoặc gặp chấn thương sinh lý (tương tự bệnh giảm áp ở thợ lặn). Sau khi chết, dòng hải lưu đáy biển đã cuốn và tập kết xác của chúng về chung một khu vực.
> "Chúng tôi hoàn toàn sửng sốt khi nhận ra quy mô thực sự của phát hiện này. Mọi thứ đều vượt xa những gì có thể tưởng tượng về quy mô, độ sâu lẫn niên đại." - Tác giả chính của nghiên cứu, Xiaotong Peng chia sẻ.
Lưu trữ dòng thời gian 5 triệu năm và "Hành lang sự sống" biển sâu
Không chỉ khổng lồ về mặt số lượng, nghĩa địa Diamantina còn là một kho tàng sinh học vô giá khi chứa đựng cả những loài cá voi hiện đại (như cá voi mõm khoằm Andrews) lẫn các mẫu vật đã tuyệt chủng.
Phát hiện loài mới: Nổi bật nhất là việc nhận diện một loài cá voi cổ đại hoàn toàn mới đối với khoa học. Sinh vật này được đặt tên là Pterocetus diamantinae nhằm vinh danh vùng biển nơi nó an nghỉ.
Niên đại ấn tượng: Mẫu hóa thạch cổ nhất được trục vớt là một hộp sọ có tuổi đời khoảng 5,26 triệu năm, minh chứng cho việc thảm đáy biển này đã liên tục "đón nhận" xác cá voi trong suốt hơn 50.000 thế kỷ.
Không chỉ là nơi kết thúc, đây là điểm bắt đầu của sự sống
Dù mang tên "nghĩa địa", hiện trường này lại là một hệ sinh thái rực rỡ và nhộn nhịp. Một xác cá voi khổng lồ chìm xuống (Whale fall) sẽ trở thành ốc đảo dinh dưỡng nuôi sống quần thể sinh vật biển sâu trong hàng chục năm. Nhóm nghiên cứu đã ghi nhận sự sinh sôi mãnh liệt của giun ăn xương, sao biển giòn, sứa, ốc biển và nhiều chủng vi khuẩn đặc hữu chưa từng được định danh.
Nhà hải dương học Craig Smith (Đại học Hawaii) nhận định, nghĩa địa Diamantina hoạt động như một "hành lang sự sống", giúp kết nối các mạng lưới sinh thái dưới đáy đại dương tối tăm.
Đáng chú ý, các chuyên gia tin rằng đây mới chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Dựa trên các dữ liệu hải lưu, những siêu nghĩa địa cá voi tương tự rất có thể đang ẩn mình ngoài khơi Nam Phi, bán đảo Iberia và quần đảo Crozet, chờ đợi con người khám phá.
Nguồn: Tạp chí Nature / Hãng tin AFP / 2026
Last edited:
