Cảnh tượng cá voi mẹ phơi bụng trên mặt biển từng khiến nhiều người lo lắng vì tưởng chúng gặp nạn. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới đây đã lật ngược quan điểm này. Hành vi nằm ngửa thực chất là chiến lược sinh tồn thông minh, giúp cá voi mẹ tiết kiệm tối đa năng lượng và chủ động điều tiết quá trình cho con bú.
Nhiều khoảnh khắc cá voi mẹ nằm ngửa, phơi bụng giữa đại dương - Ảnh: PHYS.ORG
Nghiên cứu do các nhà khoa học Úc và Đan Mạch thực hiện vừa được công bố trên tạp chí Mammalian Biology. Nhóm chuyên gia đã dùng máy bay không người lái để thu thập dữ liệu tại vùng biển Head of Bight. Đây là khu vực sinh sản quan trọng của loài cá voi đầu bò phương Nam nằm ở duyên hải phía nam nước Úc.
Sau khi theo dõi 59 cặp cá voi mẹ và con non trong những tuần đầu sau sinh, các nhà khoa học phát hiện điều bất ngờ. Có khoảng 25% cá voi mẹ đã sử dụng tư thế nằm ngửa để nghỉ ngơi. Chúng có thể nằm nổi ngay trên mặt nước hoặc chìm một phần cơ thể xuống bên dưới.
Tư thế độc đáo này hoàn toàn vắng bóng ở các cá thể đực trưởng thành, con non hay những con cái không trong thời kỳ nuôi con. Ngoại lệ duy nhất được ghi nhận tại khu vực là một con cá voi cái đang ở giai đoạn cận kề ngày sinh nở.
Vì sao cá voi mẹ nằm ngửa hàng giờ giữa đại dương? - Ảnh: PHYS.ORG
Theo quan sát, cá voi có ba cách lật ngửa mình. Một số chìm hoàn toàn, số khác chìm rồi nổi dần lên. Phổ biến nhất là nổi ngay mặt biển với phần bụng và hai vây ngực nhô cao. Hiện tượng này liên quan mật thiết đến việc bảo toàn năng lượng trong thời gian đầu nuôi con.
Khi lật ngửa phần bụng lên trời, các khe tuyến vú của cá voi mẹ sẽ tự động tránh xa tầm với của cá thể con. Tư thế này biến thành một rào cản vật lý tự nhiên, khiến con non gặp khó khăn hơn nếu muốn tiếp cận nguồn sữa.
Bằng cách này, cá voi mẹ khéo léo tranh thủ những khoảng nghỉ ngơi ngắn ngủi thay vì phải liên tục đáp ứng nhu cầu ăn uống của con. Tuy nhiên, các tác giả chưa khẳng định đây là nguyên nhân duy nhất vì rất khó để đo lường chính xác ý định thực sự của động vật.
Việc phơi bụng còn có thể giúp cá voi đầu bò phương Nam điều hòa thân nhiệt hiệu quả. Khác với nhiều loài khác, chúng không có vây lưng. Đồng thời, lớp mỡ dưới da quá dày khiến việc tỏa nhiệt ở các vùng biển ấm trở nên cực kỳ khó khăn.
Đưa bụng và vây ngực nhô lên đón không khí mát sẽ giúp cơ thể tản nhiệt tốt hơn. Cơ chế này tương đồng với việc con người thả chân xuống dòng nước mát hoặc di chuyển một phần cơ thể ra khỏi không gian nóng bức để làm dịu đi cái nóng.
Cá voi mẹ ở những vùng nước phương Nam phải trải qua nhiều giai đoạn khó khăn lúc nuôi con - Ảnh: PHYS.ORG
Hằng năm, cá voi đầu bò phương Nam sẽ dành trọn mùa hè ở vùng biển Nam Cực và cận Nam Cực để nạp năng lượng. Chúng tiêu thụ một lượng lớn các sinh vật nhỏ bé như nhuyễn thể để tích trữ mỡ. Đến mùa sinh sản, cả đàn di cư hàng nghìn kilômét về vùng biển ấm để sinh con.
Suốt nhiều tháng liền bám trụ tại khu vực sinh sản, cá voi mẹ hầu như không hề kiếm ăn. Toàn bộ năng lượng dùng để duy trì sự sống, sản xuất dòng sữa, bảo vệ con non và quay về vùng săn mồi đều phụ thuộc hoàn toàn vào lớp mỡ đã được tích trữ từ trước.
Sự thay đổi môi trường đang tạo ra sức ép lớn. Dữ liệu dài hạn tại Úc cho thấy khoảng cách giữa các lần sinh của cá voi cái ngày càng kéo dài khi nguồn thức ăn ở Nam Cực suy giảm. Do đó, tư thế nằm ngửa chính là một giải pháp sinh tồn vô cùng quan trọng đối với cá voi mẹ.
Nguồn bài viết tham khảo: Báo Tuổi Trẻ
Nhiều khoảnh khắc cá voi mẹ nằm ngửa, phơi bụng giữa đại dương - Ảnh: PHYS.ORG
Tư thế nghỉ ngơi độc quyền của cá voi mẹ
Nghiên cứu do các nhà khoa học Úc và Đan Mạch thực hiện vừa được công bố trên tạp chí Mammalian Biology. Nhóm chuyên gia đã dùng máy bay không người lái để thu thập dữ liệu tại vùng biển Head of Bight. Đây là khu vực sinh sản quan trọng của loài cá voi đầu bò phương Nam nằm ở duyên hải phía nam nước Úc.
Sau khi theo dõi 59 cặp cá voi mẹ và con non trong những tuần đầu sau sinh, các nhà khoa học phát hiện điều bất ngờ. Có khoảng 25% cá voi mẹ đã sử dụng tư thế nằm ngửa để nghỉ ngơi. Chúng có thể nằm nổi ngay trên mặt nước hoặc chìm một phần cơ thể xuống bên dưới.
Tư thế độc đáo này hoàn toàn vắng bóng ở các cá thể đực trưởng thành, con non hay những con cái không trong thời kỳ nuôi con. Ngoại lệ duy nhất được ghi nhận tại khu vực là một con cá voi cái đang ở giai đoạn cận kề ngày sinh nở.
Vì sao cá voi mẹ nằm ngửa hàng giờ giữa đại dương? - Ảnh: PHYS.ORG
Chiến lược bảo toàn năng lượng và lượng sữa
Theo quan sát, cá voi có ba cách lật ngửa mình. Một số chìm hoàn toàn, số khác chìm rồi nổi dần lên. Phổ biến nhất là nổi ngay mặt biển với phần bụng và hai vây ngực nhô cao. Hiện tượng này liên quan mật thiết đến việc bảo toàn năng lượng trong thời gian đầu nuôi con.
Khi lật ngửa phần bụng lên trời, các khe tuyến vú của cá voi mẹ sẽ tự động tránh xa tầm với của cá thể con. Tư thế này biến thành một rào cản vật lý tự nhiên, khiến con non gặp khó khăn hơn nếu muốn tiếp cận nguồn sữa.
Bằng cách này, cá voi mẹ khéo léo tranh thủ những khoảng nghỉ ngơi ngắn ngủi thay vì phải liên tục đáp ứng nhu cầu ăn uống của con. Tuy nhiên, các tác giả chưa khẳng định đây là nguyên nhân duy nhất vì rất khó để đo lường chính xác ý định thực sự của động vật.
Việc phơi bụng còn có thể giúp cá voi đầu bò phương Nam điều hòa thân nhiệt hiệu quả. Khác với nhiều loài khác, chúng không có vây lưng. Đồng thời, lớp mỡ dưới da quá dày khiến việc tỏa nhiệt ở các vùng biển ấm trở nên cực kỳ khó khăn.
Đưa bụng và vây ngực nhô lên đón không khí mát sẽ giúp cơ thể tản nhiệt tốt hơn. Cơ chế này tương đồng với việc con người thả chân xuống dòng nước mát hoặc di chuyển một phần cơ thể ra khỏi không gian nóng bức để làm dịu đi cái nóng.
Thử thách sinh tồn khắc nghiệt mùa sinh sản
Cá voi mẹ ở những vùng nước phương Nam phải trải qua nhiều giai đoạn khó khăn lúc nuôi con - Ảnh: PHYS.ORG
Hằng năm, cá voi đầu bò phương Nam sẽ dành trọn mùa hè ở vùng biển Nam Cực và cận Nam Cực để nạp năng lượng. Chúng tiêu thụ một lượng lớn các sinh vật nhỏ bé như nhuyễn thể để tích trữ mỡ. Đến mùa sinh sản, cả đàn di cư hàng nghìn kilômét về vùng biển ấm để sinh con.
Suốt nhiều tháng liền bám trụ tại khu vực sinh sản, cá voi mẹ hầu như không hề kiếm ăn. Toàn bộ năng lượng dùng để duy trì sự sống, sản xuất dòng sữa, bảo vệ con non và quay về vùng săn mồi đều phụ thuộc hoàn toàn vào lớp mỡ đã được tích trữ từ trước.
Sự thay đổi môi trường đang tạo ra sức ép lớn. Dữ liệu dài hạn tại Úc cho thấy khoảng cách giữa các lần sinh của cá voi cái ngày càng kéo dài khi nguồn thức ăn ở Nam Cực suy giảm. Do đó, tư thế nằm ngửa chính là một giải pháp sinh tồn vô cùng quan trọng đối với cá voi mẹ.
Nguồn bài viết tham khảo: Báo Tuổi Trẻ
