Khoảng 10 tỉ năm trước, Dải Ngân hà đã trải qua một biến cố dữ dội nhất trong lịch sử vũ trụ. Đó là một vụ va chạm trực diện với một thiên hà lùn bí ẩn.
Sự kiện này để lại những dấu ấn sâu đậm cho đến tận ngày nay. Theo nghiên cứu mới từ Đại học Durham (Anh), cú va chạm đã làm đĩa thiên hà của chúng ta lật nghiêng hơn 90 độ.
Những quan sát từ vệ tinh Gaia của Cơ quan Vũ trụ châu Âu đã giúp lập bản đồ Dải Ngân hà và các thiên hà lân cận - Ảnh: ESA
Dải Ngân hà là một thiên hà xoắn ốc tuyệt đẹp. Cấu trúc của nó bao gồm phần phình trung tâm, các nhánh xoắn và đĩa thiên hà chứa vô số vì sao, khí và bụi.
Bao quanh đĩa thiên hà là một quầng sao phân bố thưa thớt và quầng vật chất tối. Các nhà thiên văn học từ lâu đã nhận ra điều bất thường ở tốc độ di chuyển của những khu vực này.
Cụ thể, các ngôi sao ở quầng sao quay quanh tâm với tốc độ chỉ 25 km/giây. Tốc độ này chậm hơn rất nhiều so với mức 220 km/giây của các ngôi sao nằm trong đĩa thiên hà.
Để giải mã hiện tượng bất thường này, nhóm nghiên cứu đã sử dụng hệ thống siêu máy tính. Họ chạy bộ mô phỏng vũ trụ Auriga để tái tạo quá trình tiến hóa của 25 thiên hà.
Kết quả thu được vô cùng kinh ngạc và mang tính đột phá. Những thiên hà từng va chạm trực diện với thiên hà lùn đều xuất hiện hiện tượng "lật đĩa".
Đồng thời, chúng sở hữu quầng sao quay rất chậm. Điều này hoàn toàn khớp với những dữ liệu thực tế mà giới khoa học đang quan sát được ở Dải Ngân hà của chúng ta.
Dải Ngân hà từng lật nghiêng hơn 90 độ do sự kiện va chạm vũ trụ - Ảnh: ESA
Thiên hà lùn gây ra thảm họa va chạm này được gọi là thiên hà Xúc Xích Gaia. Tàn dư của nó đã trốn tránh sự chú ý của con người trong một thời gian dài.
Mãi đến năm 2018, dấu vết của sự kiện mới chính thức được phát hiện. Nhờ vào dữ liệu vô cùng chính xác từ sứ mệnh vệ tinh Gaia của ESA, bức màn bí ẩn đã được hé lộ.
Theo nhóm nghiên cứu, tàn dư của thiên hà Xúc Xích Gaia và hiện tượng "lật đĩa" là hai yếu tố then chốt. Chúng giúp giải thích trọn vẹn tốc độ quay chậm chạp của quầng sao.
Dù mang tên gọi va chạm, quá trình này thực chất diễn ra cực kỳ chậm. Nó kéo dài liên tục từ 150 triệu năm cho đến hơn 1 tỉ năm mới kết thúc.
Vì thời gian diễn ra quá dài, người quan sát trực tiếp gần như không thể nhận ra sự thay đổi. Sự kiện vũ trụ này cũng xảy ra rất lâu trước khi Hệ Mặt trời ra đời.
Thực tế, Hệ Mặt trời của chúng ta chỉ mới hình thành cách đây khoảng 5 tỉ năm. Do đó, Trái đất không hề bị ảnh hưởng bởi biến cố kinh hoàng này.
Nghiên cứu mang ý nghĩa to lớn trong lĩnh vực thiên văn học. Nó giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về quá trình tiến hóa của chính thiên hà đang chứa Hệ Mặt trời.
Ngoài ra, phát hiện còn khẳng định vai trò quan trọng của các vụ va chạm vũ trụ. Chúng đóng vai trò cốt lõi trong việc định hình nên cấu trúc phức tạp của những thiên hà khổng lồ.
Nguồn: Báo Tuổi Trẻ (dựa trên báo cáo từ Guardian)
Sự kiện này để lại những dấu ấn sâu đậm cho đến tận ngày nay. Theo nghiên cứu mới từ Đại học Durham (Anh), cú va chạm đã làm đĩa thiên hà của chúng ta lật nghiêng hơn 90 độ.
Những quan sát từ vệ tinh Gaia của Cơ quan Vũ trụ châu Âu đã giúp lập bản đồ Dải Ngân hà và các thiên hà lân cận - Ảnh: ESA
Bí ẩn từ tốc độ quay của quầng sao
Dải Ngân hà là một thiên hà xoắn ốc tuyệt đẹp. Cấu trúc của nó bao gồm phần phình trung tâm, các nhánh xoắn và đĩa thiên hà chứa vô số vì sao, khí và bụi.
Bao quanh đĩa thiên hà là một quầng sao phân bố thưa thớt và quầng vật chất tối. Các nhà thiên văn học từ lâu đã nhận ra điều bất thường ở tốc độ di chuyển của những khu vực này.
Cụ thể, các ngôi sao ở quầng sao quay quanh tâm với tốc độ chỉ 25 km/giây. Tốc độ này chậm hơn rất nhiều so với mức 220 km/giây của các ngôi sao nằm trong đĩa thiên hà.
Mô phỏng vũ trụ Auriga hé lộ sự thật
Để giải mã hiện tượng bất thường này, nhóm nghiên cứu đã sử dụng hệ thống siêu máy tính. Họ chạy bộ mô phỏng vũ trụ Auriga để tái tạo quá trình tiến hóa của 25 thiên hà.
Kết quả thu được vô cùng kinh ngạc và mang tính đột phá. Những thiên hà từng va chạm trực diện với thiên hà lùn đều xuất hiện hiện tượng "lật đĩa".
Đồng thời, chúng sở hữu quầng sao quay rất chậm. Điều này hoàn toàn khớp với những dữ liệu thực tế mà giới khoa học đang quan sát được ở Dải Ngân hà của chúng ta.
Dải Ngân hà từng lật nghiêng hơn 90 độ do sự kiện va chạm vũ trụ - Ảnh: ESA
Thủ phạm mang tên thiên hà Xúc Xích Gaia
Thiên hà lùn gây ra thảm họa va chạm này được gọi là thiên hà Xúc Xích Gaia. Tàn dư của nó đã trốn tránh sự chú ý của con người trong một thời gian dài.
Mãi đến năm 2018, dấu vết của sự kiện mới chính thức được phát hiện. Nhờ vào dữ liệu vô cùng chính xác từ sứ mệnh vệ tinh Gaia của ESA, bức màn bí ẩn đã được hé lộ.
Theo nhóm nghiên cứu, tàn dư của thiên hà Xúc Xích Gaia và hiện tượng "lật đĩa" là hai yếu tố then chốt. Chúng giúp giải thích trọn vẹn tốc độ quay chậm chạp của quầng sao.
Dù mang tên gọi va chạm, quá trình này thực chất diễn ra cực kỳ chậm. Nó kéo dài liên tục từ 150 triệu năm cho đến hơn 1 tỉ năm mới kết thúc.
Ý nghĩa đối với quá trình tiến hóa vũ trụ
Vì thời gian diễn ra quá dài, người quan sát trực tiếp gần như không thể nhận ra sự thay đổi. Sự kiện vũ trụ này cũng xảy ra rất lâu trước khi Hệ Mặt trời ra đời.
Thực tế, Hệ Mặt trời của chúng ta chỉ mới hình thành cách đây khoảng 5 tỉ năm. Do đó, Trái đất không hề bị ảnh hưởng bởi biến cố kinh hoàng này.
Nghiên cứu mang ý nghĩa to lớn trong lĩnh vực thiên văn học. Nó giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về quá trình tiến hóa của chính thiên hà đang chứa Hệ Mặt trời.
Ngoài ra, phát hiện còn khẳng định vai trò quan trọng của các vụ va chạm vũ trụ. Chúng đóng vai trò cốt lõi trong việc định hình nên cấu trúc phức tạp của những thiên hà khổng lồ.
Nguồn: Báo Tuổi Trẻ (dựa trên báo cáo từ Guardian)
